24.8 C
Скопје
25/06/2024 19:21
МАКТЕЛ

  

     

 

Арбитражната комисија: Југославија е во процес на дисолуција

      

Во македонски интерес беше да сопре војната и сите конфликтни ситуации меѓу републиките и во нив да се решат на конференциската маса. Оттаму и отпорот кон словенечкиот и хрватскиот став, подеднакво како и кон српскиот. Пишува: Денко МАЛЕСКИ (Белешки од годините на независноста)

   

Додека Конференцијата за Југославија беше дипломатскиот и политичкиот форум за решавање на кризата, Арбитражната комисија беше нејзиниот правен орган. Составот од пет претседатели на уставни судови на земји-членки на европската заедница јасно укажуваше на типот на проблеми со кои ќе се занимава Комисијата – уставните.

 

Првобитната идеја, комисијата да ја сочинуваат тројца судии од земјите-членки на ЕЗ и двајца од Југославија се напушти поради атмосферата на недоверба и националистичко сомничење меѓу југословенските републики.

   

     

Средбите се одржуваа во Париз, градот на претседателот на Арбитражната комисија, Робер Бадентер. Членовите, првпат се сретнаа на 11 септември, четири дена по инаугуралната седница на Конференцијата за Југославија. Комисијата немаше посебен секретаријат, туку ги користеше услугите на секретаријатот на Конференцијата за Југославија формирана од Европската заедница.

Комисијата одлучуваше по пат на консензус, не објавувајќи поинакви мислења кои, веројатно, постоеле во дебатите.

ВО ИГРА БЕА СИТЕ ОПЦИИ

Во почетната фаза на работата на Конференцијата за Југославија, Европската заедница беше посветена на идејата за зачувување на единството и на територијалниот интегритет на југословенската федерација.

Но, набргу, заедницата почна да разбира дека такво нешто не е можно. Имено, настаните на теренот одеа во насока на воена пресметка на противставените страни, продлабочувајќи ја кризата од ден на ден. ЕЗ мораше да се приспособува на новонастанатите состојби.

Така, одлуката на заедницата да прифати „…нови односи и структури…“, значеше напуштање на политиката за зачувување на Југославија. Значи, новата цел стана редефинирање на односите меѓу републиките на конференциската маса преку еден процес на преговарање, проследен со нужните компромиси од сите страни.

Се сметаше дека тоа е единствениот начин да се сопре крвавата етничка војна, која се наѕираше на политичкиот хоризонт.

Согласно промените во политиката на ЕЗ и Арбитражната комисија како нејзин правен орган што требаше да ја обезбеди правната аргументација, ја смени својата позиција. Барајќи излез меѓу противставените позиции на Словенија и Хрватска за итна независност, Македонија и Босна за некоја форма на конфедерација и Србија и Црна Гора за централизирана држава, Заедницата прво ја изрази својата подготвеност да прифати „…секакво решение што е резултат на преговори водени во добра намера…“.

Значи, во игра беа сите опции. Европската заедница, Конференцијата за Југославија и Арбитражната комисија ги приспособуваа своите погледи со реалните состојби на теренот.

А, сепак, меѓу двата екстрема, сецесија и централизација, се определија за концептот што го застапувавме ние – асоцијација на суверени држави.

Во македонски интерес беше да сопре војната и сите конфликтни ситуации меѓу републиките и во нив да се разрешат на конференциската маса.

Оттаму и отпорот кон словенечкиот и хрватскиот став, подеднакво како и кон српскиот. Лорд Карингтон беше согласен дека е тоа најдобриот пат, но, како што ми кажа во еден разговор, Словенија сака да избега, а Србија ја турка да си оди.

Сепак, на крајот на Конференцијата за Југославија, сите претседатели, со исклучок на српскиот Милошевиќ, го потпишаа решението на Карингтон зад кое стоеjа ЕЗ и САД, за асоцијација на суверени држави.

Оваа политика не беше популарна во Македонија. Понесени од националистичката еуфорија што ја зафати Југославија, наши политичари и новинари, некои од кои мои некогашни студенти, почнаа да ме обвинуваат за доцнење со независноста.

Преку тебе како министер за надворешни работи, ме критикуваат мене, знаеше да каже претседателот Глигоров, или попрецизно, „не те критикуваат тебе, туку мене“.

ОДБРАНА НА ЈУГОСЛОВЕНСКАТА ДРЖАВА

Нашата геополитика и етничката композиција на македонското општество го дефинираше нашиот државен интерес, а тој беше – мирно раздружување преку редефинирање на односите меѓу народите на Југославија, а не уривање на федерацијата преку етнички судири и војни. Конструктивноста секогаш бара време, додека уривањето е полесно.

Оттаму и мојата констатација дека Македонија не доцнеше, туку дека другите брзаа во војна. Тие мои ставови ми донесоа лош глас кај националистички настроените маси во Македонија поттикнувани од измамници што посегаа, и до денес(!?) посегаат, по една лага дека некаде сум рекол: „Независна Македонија само преку мене мртов, без мене или нешто слично… Одговор на таа лага се и моите „Белешки од годините на независноста“.

Значи, наспроти желбите на националистите и другите нетрпеливи луѓе, да трчаме со Словенија и Хрватска, бевме против сецесијата на овие две републики и нивното бегство од конференциската маса, но и против централистичката политика и политиката на прекројување на границите на републиките на Слободан Милошевиќ.

Не разбирајќи дека возот ја напуштил појдовната станица, или за да го спречи да стаса до целта изложена во планот на Карингтон, Милошевиќ побара спас од реалноста во меѓународното право.

Опкружен со истакнати српски правници, меѓу кои посебно место имаше професорката по меѓународно право, Смиља Аврамов, српскиот претседател покренува правна процедура во одбрана на југословенската држава.

Имено, изложен на притисок да го прифати планот на Карингтон за сојуз на суверени држави и во обид да добие на време, Милошевиќ, иницијаторот на етничките војни, почнува една пеколна дволична игра и бара заштита од правото.

Во моите белешки сум запишал дека, обраќајќи ѝ се на Арбитражната комисија, тој се повикува на „…виталните принципи на меѓународното право…, кои се „…основа на светскиот поредок…“, повикувајќи ја да се изјасни по три прашања:

  1. Кој е ентитетот што има право на самоопределување, народот или федерацијата,
  2. Легалноста на сецесијата во меѓународното право и условите под кои таква сецесија може да се оствари,
  3. Статусот на внатрешните или административните граници и на надворешните или државните граници од гледна точка на универзалното меѓународно право, Хелсиншкиот финален акт и Париската повелба.

Карингтон се согласува да ги пушти во процедура овие барања, но го проширува правото на сите учесници на Конференцијата. Го кани претседателството на Југославија и министрите за надворешни работи, доколку имаат, да му упатат „…разлики…“ што би ги упатил до Арбитражната комисија.

ПРАВОТО ЈА СЛЕДЕШЕ ПОЛИТИКАТА

На 20 ноември 1991 година се огласи Арбитражната комисија со своето правно мислење.

Простата правна логика на Комисијата, во одговор на српските прашања, ги урна надежите на Милошевиќ за некакво дого „парничење“.

Арбитражната комисија заклучи дека една држава „…вообичаено се дефинира како заедница, која се состои од територија и население подредени на еден политички авторитет и дека таквата држава ја карактеризира суверенитет…“.

Потоа, што се однесува на внатрешната политичка организација на државата и нејзиниот уставен поредок, Комисијата запишува дека се тие „…само факти“, кои покажуваат колкава е контролата на владата врз територијата и населението на една држава.

Што се однесува до федерации и на тоа кога почнува да постои или престанува да постои таквата држава, Комисијата заклучува дека „…во држава од федеративен тип, која опфаќа заедници што поседуваат степен на автономија и што учествуваат во вршењето на политичката власт во рамките на институции кои се заеднички во федерацијата …“, непречено постоење на таква држава подразбира дека федералните органи ги претставуваат деловите на федерацијата и дека вршат ефективна власт…“.

Комисијата го задава конечниот удар врз ставовите на Србија со констатацијата дека таа го базира своето мислење врз фактичката ситуација во земјата, а таа е дека „…составот и функционирањето на основните органи на федерацијата, било да се Сојузното претседателство, Сојузниот совет, Советот на републиките и на покраините, Сојузниот извршен совет, Уставниот суд или Сојузната армија, повеќе не ги задоволуваат критериумите, партиципативноста и репрезентативноста својствени за една сојузна држава…“.

Заедно со останатата приложена аргументација, Арбитражната комисија заклучува дека Југославија е „…во процес на дисолуција…“. Правото, како и секогаш, ја следеше политиката, зашто, во крајна линија, тоа почива врз принципот на ефективност.

Македонија, заедно со другите републики, го следеше распоредот предложен од Карингтон дека, на крајот од Конференцијата ќе бидеме подложени на процедура низ која ќе се изјасниме дали сакаме да сме самостојна и суверена држава. Наскоро ќе дојде и тој ден.

(Продолжува)

    

Најново

(ВИДЕО) ВО СРБИЈА ДУРИ И СПОРТСКИТЕ КОМЕНТАТОРИ НЕ ЈА КРИЈАТ ОМРАЗАТА КОН АЛБАНИЈА И АЛБАНЦИТЕ

Sase Ivanovski

МИЦКОВСКИ: НА ЛЕНТИТЕ НА ВЕНЦИТЕ ШТО ЌЕ ГИ ПОЛОЖУВАМ ЌЕ ИМА МЕСТО ЗА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) МИЦКОВСКИ ЈА ПРАША ДУШИЦА МРЃА ДАЛИ И ЛИЧИ НА КРИМИНАЛЕЦ, ОНА МУ ВИКА НЕ ЗНАМ, ЌЕ ВИДИМЕ

Sase Ivanovski

Фијала: Првата испорака на муниција по иницијатива на Чешка пристигна во Украина

Sase Ivanovski

Борел за утрешната средба Вучиќ – Курти: Дијалогот мора да доведе до оперативно решение

Sase Ivanovski

Австралискиот премиер за Асанж: Случајот трае предолго, сакаме тој да се врати дома

Sase Ivanovski

Разрешена Бесија Иљази, која на работа на Токсикологија одеше со преведувач

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ОБЈАВЕНО ВИДЕО ОД ПАЃАЊЕТО НА УКРАИНСКАТА РАКЕТА ВРЗ ПЛАЖА ВО СЕВАСТОПОЛ ОТКАКО БЕШЕ СОБОРЕНА ОД РУСКА ПРОТИВ ВОЗДУШНА ОДБРАНА

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ОВАА ДЕВОЈКА Е ХИТ ВЕЌЕ НЕКОЛКУ ДЕНА ЗА СЕКСИ СОВЕТОТ ДО ДРУГИТЕ ДЕВОЈКИ

Sase Ivanovski

На пет компании им биле побарани преку 100 000 евра – Пари, процент од тендери, вработувања и донации барала централната власт од бизнисот, покажа анкетата на Стопанска комора

Sase Ivanovski

СРЕЌА У НЕСРЕЌА: СО КОЛА ИЗЛЕТАЛ ОД БУЛЕВАР И ВЛЕТАЛ ВО КЛИНИЧКИ НА ВОДЊАНСКА

Sase Ivanovski

ВЕЛАТ ОВА БИЛО СТАНОТ НА ГРУЈО ВО БУДИМПЕШТА, НЕ Е ПРОВЕРЕНА ИНФОРМАЦИЈАТА

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ДУШИЦА МРЃА ЌЕ БИДЕ НОЌНА МОРА ЗА ВЛАДАТА, ВО ПРВОТО ИНТЕРВЈУ МУ ГИ ИЗВАДИ ЏИГЕРИТЕ НА ПРЕМИЕРОТ: АЈ ПРИЗНАЈ ДЕКА ГО ИЗЛАЖА НАРОДОТ, МУ ВЕТУВАШЕ СЕ И СЕШТО ЗА ДА СТАНЕШ ПРЕМИЕР

Sase Ivanovski

Самка Ибраимовски: Не сум му се заканил на никого, зошто Уставен суд своја одлука со иста иницијатива повторно да ја преиспитува

Sase Ivanovski

Ветропаркот на „Алкараз Енерџи“ ќе снабдува со струја 100.000 домаќинства

Sase Ivanovski

Мицкоски: Најголемиот парк на ветерници во регионот ќе донесе нови 630 вработувања

Sase Ivanovski

До петок нестабилно време со пороен дожд, грмежи и ветер над 60 километри на час

Sase Ivanovski

АГЕЛЕР ЛИЧНО ЈА ПОЗДРАВИ ИНВЕСТИЦИЈАТА, МИЦКОСКИ КОРИСТЕШЕ САМО МАКЕДОНИЈА ВО ОБРАЌАЊЕТО: Инвестицијата од 500 милиони долари на Алказар Енерџи во ветерен парк е најголема во регионот и ќе преставува 20 проценти од целокупното производство на електрична енергија во земјава

Sase Ivanovski

„И 150 ПАТИ ЌЕ МЕ ГЛЕДАТЕ СО ЛОПАТА“: Мицкоски вели дека често ќе го гледаме со неа

Sase Ivanovski

Во Драчево прегазен е 61-годишен велосипедист

Sase Ivanovski

Малолетник со автомобил прегази мотоциклист во Велес

Sase Ivanovski

Петровска: Само силен СДСМ може да биде победнички СДСМ

Sase Ivanovski

ФОКУС: Разрешени економските директори на Токсикологија, Неврологија, Ревматологија, Стоматолошка клиника, Психијатриска клиника…

Sase Ivanovski

ВЛАДИКАТА ЈОВАН: Охридска архиепископија е прифатливо име за МПЦ, но најголем проблем е признавањето на украинската православна црква

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) НОРВЕЖАНИТЕ ГО РЕКЛАМИРААТ ОСЛО СО УБИСТВЕН ХУМОР НА СМЕТКА НА ЦЕЛ СВЕТ

Sase Ivanovski

Германски полицаец загина, а друг е тешко повреден во сообраќајка додека го обезбедувале Виктор Орбан

Sase Ivanovski

Северна Македонија трета во Европа според стапката на смртни случаи од огнено оружје

Sase Ivanovski

Аврамовска Мадиќ: Дел од нашето членство се одлеа во новоформирана партија, имаме членови кои се разочарани

Sase Ivanovski

Министерот Муцунски во Брисел на средби со Столтенберг и со претставници на ЕУ

Sase Ivanovski

Ципрас: ЕУ и меѓународната заедница јасно да ги кажат последиците од непочитувањето на Договорот од Преспа

Sase Ivanovski

КОСТОВСКИ: Верувам дека конечно Македонија ќе тргне по вистинскиот пат

Sase Ivanovski

Бислимоски за цената на струјата од 1 јули: Мислам дека еден отсто зголемување не е проблем за домаќинствата

Sase Ivanovski

Макрон: Победата на крајната левица или десницата може да предизвика граѓанска војна во Франција

Sase Ivanovski

АЈДЕ МИЦКОВСКИ, ПОКАЖИ ШТО ЗНАЕШ, СЕГА ДОЈДЕ ТВОЕТО ВРЕМЕ, КОЛКУ ШТО СЕ БОРЕШЕ ЗА ВМРО, СЕГА БОРИ СЕ ЗА ДРЖАВАТА

Sase Ivanovski

ВИДЕОТО ОД ПУШТАЊЕТО НА АСАНЖ НА СЛОБОДА Е ДЕНЕСКА ХИТ ВО СВЕТОТ

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ВОДИТЕЛОТ И КОМИЧАР ЏОН ОЛИВЕР ВОДЕШЕ ЕМИСИЈА ПОД ЧЕШМА ЗА ДА ИМ ДАДЕ ПОДРШКА НА ЛЕВИЧАРИТЕ НА ИЗБОРИТЕ ВО БРИТАНИЈА

Sase Ivanovski

Шестмина од обвинетите во „Синџир“за даночно затајување признаа вина и се спогодија со Обвинителство. Mилион евра вратени во буџетот

Sase Ivanovski

Претпладне сончево и топло, попладне со локална нестабилност

Sase Ivanovski

НОВИНАРСТВОТО ПАК ПОЧНА ДА СЕ ПРЕТЕРУВА: ПОРТАЛОТ ГЛАМУР ЈА СПОРЕДИ СИЉАНОВСКА СО ЏЕКИ КЕНЕДИ

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ИТАЛИЈАНСКИ НОВИНАР ПОБАРА ОД ЛУКА МОДРИЌ ДА НЕ СЕ ПЕНЗИОНИРА НИКОГАШ, ЗАТОА ШТО БИЛ ЕДЕН ОД НАЈДОБРИТЕ НА СИТЕ ВРЕМИЊА

Sase Ivanovski

САД РЕШИЈА ДА ГО ПУШТАТ НА СЛОБОДА ОТКАКО ЌЕ ПРИЗНАЕ ВИНА: По 1.901 ден во британски затвор, Асанж ќе мора да се изјасни виновен пред американски суд пред да може да си оди дома

Sase Ivanovski

Ова жешко лето туѓиот успех ќе се одработи како свое големо достигнување. Тоа што вчера беше предавство, утре ќе биде голема победа. Пишува Ерол Ризаов

Sase Ivanovski

Хрватскиот селектор: Се беше во наши раце!

Sase Ivanovski

Нови пратеници во македонското Собрание, на местата на премиерот и министрите

Sase Ivanovski

Од денес во сите маркети на „Стокомак“, нашите најнови книги „Скандалозни страсти“ од вашата омилена писателка Елизабет Хојт и „Патеката на слоновите“

Sase Ivanovski

Мицкоски: Следува инвестиција од над 400 милиони евра, за поголема енергетска независност, како и над 150 проекти за локален економски развој

Sase Ivanovski

Државните и политичките лидери на Северна Македонија одбраа да не го користат уставното име на земјата на домашната сцена, што претставува флагрантно кршење на Договорот од Преспа, изјави денеска во Луксембург шефот на грчката дипломатија Јоргос Герапетритис

Sase Ivanovski

Италијански новинар: Лука би сакал да те замолам никогаш да не се пензионираш од играњето фудбал

Sase Ivanovski

Весна Јаневска – поранешна в.д. претседателка на ВМРО-НП и несудена ректорка на УКИМ, која ќе министерува со ресорот образование!

Sase Ivanovski

ЦУК: Локализиран е пожарот на планината Огражден кај „Хаџиица“

Sase Ivanovski

Весна Јаневска ја презеде функцијата министер за образование и наука од Јетон Шаќири

Sase Ivanovski

Млад беровец прегазил полицаец и побегнал

Sase Ivanovski

ЦУК го соопшти начинот за обесштетување на граѓаните кои претрпеле штети од природни непогоди

Sase Ivanovski

Хоспитализирани уште седуммина со голема кашлица, вкупно 786 случаи во државава

Sase Ivanovski

Ниту поројните врнежи и олуи не ја внесоа водата во нашите шахти

Sase Ivanovski

Борел со предлог како да се избегне некоја земја да го блокира користењето на замрзнатите руски пари

Sase Ivanovski

Редовно да се чистат клима уредите и базените, може да бидат причина за опасна бактерија, алармира Апостолов

Sase Ivanovski

Повторно немири на Нова Каледонија

Sase Ivanovski

На американската амбасадорка во Москва и беше врачен демарш поради нападот на Украина врз Севастопол

Sase Ivanovski

Шестмина туристи починаа од топлотен бран во Грција, се трага по исчезнати лица

Sase Ivanovski

Александар Шапиќ пак е избран за градоначалник на Белград

Sase Ivanovski

Литванскиот виртуоз на виолина Џулијан Рахлин ќе го отвори Охридско лето

Sase Ivanovski

Предупредување од Букинг: Измамите скокнаа за 900 проценти поради вештачката интелигенција

Sase Ivanovski

(ФОТО) Избрани најубавите езера за одмор во Европа: Четири се наоѓаат во земји од поранешна Југославија

Sase Ivanovski

Кандидат за иден шеф на Интерпол е обвинет за вмешаност во киднапирање, приведување и обид за изнуда

Sase Ivanovski

(ФОТО) Арбен Таравари по втор пат седна на министерската фотелја во здравство

Sase Ivanovski

Ајкула го уби актерот од „Пиратите од Карибите“ додека сурфал на Хаваи

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ЕДНА БИЛКА МОЖЕ ДА ГИ ИЗБРКА КОМАРЦИТЕ Доаѓа летната војна со инсектите

Sase Ivanovski

ДОБИ СТАТУЕТКА СО СРЕБРЕН ПАЛЕЦ ПОРАДИ ЧЕСНОСТА Што направил еден бездомник откако нашол паричник со 2.000 евра?

Sase Ivanovski

НЕ ПОАЃАЈТЕ НА ОДМОР БЕЗ ДА ГИ ПРОВЕРИТЕ ОВИЕ НЕШТА Што треба да знаете за вашиот автомобил пред пат?

Sase Ivanovski

КУФЕРИТЕ, ПА ПРАВО ВО ХРВАТСКА ИЛИ ВО СЛОВЕНИЈА Кои езера во Европа се најубави за одмор?

Sase Ivanovski

Француски министер во пресрет на предвремени избори: Ни се закануваат немири и насилство

Sase Ivanovski

МАРШАЛОВ ФОНД

Sase Ivanovski

(Видео) Пожарот во Белград е ставен под контрола, гори кафуле и становите над него

Sase Ivanovski

САД, Јапонија и Јужна Кореја со силна осуда на продлабочената воена соработка помеѓу Пјонгјанг и Москва

Sase Ivanovski

Тропски Late Night Shopping до доцна во ноќта во Скопје Сити Мол!

Sase Ivanovski

СВЕТОТ И ЕВРОПА ГИ ЧЕКА ТЕЖОК ПЕРИОД Вучиќ бара полицијата да ја обезбеди секоја педа од Србија

Sase Ivanovski

1.300 АЏИИ ПОЧИНАА ВО МЕКА Истрага против 16 туристички агенции кои издавале неважечки визи за аџилак

Sase Ivanovski

(Видео) Во терористичкиот напад во Дагестан убиени 15 полицајци и пет напаѓачи

Sase Ivanovski

ВО ГРЦИЈА ОД 1 ЈУЛИ ЌЕ СЕ РАБОТИ 6 ДЕНА ВО НЕДЕЛАТА Газдите имаат право да бараат да се работи подолго, а работниците не смеат да ги одбијат

Sase Ivanovski
Вчитувам....