22.8 C
Скопје
23/06/2024 07:22
МАКТЕЛ

  

     

 

Онлајн тролови – исфрустрирани интернет зависници или моќно пропагандно оружје

      

Троловите и секаков вид на неавтентично онлајн однесување станува сеприсутно во онлајн просторот и има потенцијал за сериозни последици во „вистинскиот живот“ Најверојатно ви се случило – коментирате некаков свој став на Фејсбук или пак постирате нешто што и можеби не ви се чини така контроверзно. Се појавува некој со спротивставено мислење и со провокаторски, нелогичен и тврдоглав тон. Наеднаш, целиот разговор е фрлен во нов нелогичен правец, трошите време и живци и на крај се запрашувате како може да постојат вакви луѓе. Накратко, сте наишле на трол.

   

Троловите се онлајн феномен, чија дефиниција константно се менува и проширува. Генерално станува збор за луѓе кои го користат онлајн просторот за да изнервираат други корисници на одредена социјална мрежа и каква било нормална дискусија да ја исфрлат од колосек. Анонимноста на интернетот и како и недостигот на директен физички контакт го овозможува овој нов социјален и бихевиористички феномен, каде луѓе кажуваат работи кои најверојатно не би кажале лице в лице со некого. Но, во последните неколку години се забележува еден нов „подвид“ на оваа онлајн појава. Новите тролови не се кријат зад анонимен акаунт и не се веќе независни актери, туку носат со себе армија истомисленици.

 

Ваквите тролови се ангажирани и платени од политички партии – работат на т.н. „трол фарми“. Овие „политички“ тролови веќе не се само мотивирани од некој сопствен ќеиф, туку целат да го преплават онлајн просторот со своите ставови, или поточно ставовите на тој кој ги плаќа. Троловите и секаков вид на неавтентично онлајн однесување станува сеприсутно во онлајн просторот и има потенцијал за сериозни последици во „вистинскиот живот“, од српските „ботови“ до локални тролови кои создаваат лажна слика за нивото на поддршка на некој политичар.

   

     

Неавтентичноста и психологијата на троловите
Различните видови тролови го делат тоа што нивната онлајн активност не е автентична – дали поради тоа што ги преувеличуваат своите ставови за да добијат некаква реакција од друг за свое морбидно задоволство или поради тоа што се платени за да го имаат ставот кои го пласираат во онлајн просторот.

„Независните“ тролови кои одлучуваат да го уриваат онлајн просторот го илустрираат психолошкиот феномен наречен „негативна социјална потентност“, односно добиваат задоволство од тоа некој друг да страда или да реагира негативно на тоа што го прават. Според професорот Марк Грифитс, „повеќето луѓе ги тролаат другите за одмазда, за внимание, за лична забава или од досада“.

Екстремното тролање може и да премине во кибернасилство. Но, тоа што го двои тролањето од типично кибернасилство е тоа што троловите најчесто сакаат центарот на внимание сакаат да е на нив, а не на жртвата. За разлика од нив, на модерниот платен политички трол не му е цел ни тој ни жртвата да е во центарот на вниманието, туку идејата која одреден политички актер сака да се пласира. Кај платените тролови, помалку е важен индивидуалниот психолошки профил на троловите, бидејќи тие не делуваат од сопствена волја. Соодветно, Мета, сопственикот на Фејсбук и Инстаграм, ги нарекува активностите на троловите од политичките трол фарми „координирано неавтентично однесување“.

Операциите на политичките тролови
Главната стратегија на платените тролови е „преплавувањето“, односно постирање содржини од одреден тип во изобилство. Станува збор за работа на „трол фарми“, мрежа од луѓе (кои често стојат зад повеќе акаунти) чија работа е да постираат одреден вид содржини на социјалните мрежи по цел ден.

„Ако имаме тема за којашто се зборува и се вклучат тролови поради некаква причина затоа што некој има интерес, тие ќе го преплават дискурсот. Ако јас и ти дискутираме нормално – јас сум за, ти си против – може да има некаква дебата. Ама ако ти имаш трол фарма и 200 луѓе под твојот коментар ќе напишат ‘да, да така е’ – во чиј интерес ќе оди дебатата?“, вели Михајло Лахтов, специјалист за медиуми и медиумска писменост.

Една од најпознатите трол фарми е руската „Агенцијата за интернет истражување“ (АИИ), со седиште во Санкт Петербург. Таа ѝ стана позната на јавноста поради нејзината улога во претседателските избори во САД во 2016 година, измислувајќи вести во политички интерес на Доналд Трамп. Еден од вработените во агенцијата зборуваше со Вашингтон пост за тоа како било да се работи во агенцијата.

„Се чувствував како лик во книгата „1984“ од Џорџ Орвел – место каде што треба да напишете дека белото е црно, а црното е бело. Вашето прво чувство, кога завршивте таму, беше дека сте во некаква фабрика која лажењето, кажувањето невистини го претвори во индустриска монтажна лента. Имаше огромен број луѓе, од 300 до 400, и сите тие пишуваа апсолутни невистини“, раскажуваше за „Вашингтон пост“ анонимно лице кое било вработено во „Агенцијата“.

Една од зградите на „Агенцијата за интернет истражување“, лоцирана во Санкт Петербург | Фото: Charles Maynes, Public domain, преку Wikimedia Commons

Но, рускиот модел на тролинг е само еден начин на работа.

„Многу се интересни кинеските трол лаборатории. Тие користат позитивна трол стратегија, тоа значи дека нивните тролови не влегуваат во дискусија, не негираат ништо, не се караат (како рускиот трол модел), не ве убедуваат дека западот е лош и Кина е добра, туку само мултиплицираат претходно подготвени пропагандни видеа и содржини за колку е убаво и фино во Кина. Тие работат во заштита на специфичен интерес на државата. Кина има државна агенција за пропаганда којашто ја раководи пропагандата, тоа е сложен модел, реформиран во 1990-ти години“, објаснува Лахтов.

Доколку се обидеме да го сместиме ваквото „позитивно“ тролање во контекстот на првичната дефиниција на тролање како онлајн однесување чија цел е да изнервира друг човек, гледаме како користењето на неавтентично онлајн однесување се има развиено и проширено низ годините.
Разноликоста на видовите тролови се виде во обемниот список на трол акаунти кој беше објавен во 2023 година во Србија. Троловите, или „ботовите“ како што и се нарекуваат понекогаш, се поделени во три категории: „супер специјал“, „фанови“ и „хејтери“. Драган Видаковиќ – Мрки, кој го објави списокот, лани за Мета.мк објасни дека „супер специјал“ се најактивните ботови кои ги напаѓаат противниците на партијата и пласираат лажни информации за нив, а фановите шират „поддршка за режимот“.

„Хејтерите се тие кои ја напаѓаат секоја вест на слободните медиуми. Често може да се видат со коментари од типот ‘Не сум за Вучиќ, ама овие…’ или ‘Сите се исти’ и слични коментари. Хејтерите се задолжени за убивање на моралот на оние кои се политички неутрални“, објасни тогаш Видаковиќ за Мета.мк.


Пост на Инстаграм профилот на Александар Вучиќ, каде тој ги исмева обвиненијата околу ботовите | Извор: Инстаграм профил на Александар Вучиќ
Српските трол-фарми исто така открија дека троловите ненужно се платени. Како што раскажа Јована Брајовиќ, која јавно зборуваше како поранешен „бот“ на Српската напредна партија (СНС), таа не видела еден динар од своите активности, туку била уценета дека ако не „трола“ ќе ја загуби работата во хидроелектраната Ѓердап.

Лахтов вели дека има забележано ваков вид на неавтентични акаунти, ги има забележано и во коментарите на македонски политичари. Имено, поранешниот министер за здравство и за образование во владите на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Тодоров, во интервју во 2018 година откри дека партијата негува партиски ботови кои се користат за да спроведуваат линч на социјалните мрежи, да шират невистини и говор на омраза.

Слична изјава имаше и поранешната пратеничка од редовите на ВМРО-ДПМНЕ, Даниела Рангелова која во 2019 година јавно го потврди постоењето на партиските ботови.

Што може да се преземе за троловите
Иднината на контролирањето на тролањето не е светла. Справувањето со тролање дополнително ќе се отежни откако нивната работа ќе им се „олесни“ со технологијата која користи вештачка интелигенција. Ако претходно споделувале дезинформации, сега истите ќе можат да споделуваат дезинформации со лажни слики или видеа, генерирани со помош на вештачка интелигенција.

„Мора да се стави акцент на медиумската писменост за да се намалат штетните ефекти на тролањето. Граѓаните од мали преку образованието треба учат како функционираат социјалните медиуми, на кој на начин оперираат. Треба да го разберат системот на алгоритми за да разберат зошто некоја содржина ви се појавила. Зошто се појавил кај тебе а не кај некој друг? Кој ги уредува и кој ги дизајнира денешните содржини, затоа што веќе нема еден уредник“, објаснува Лахтов.

Во таа насока, ако воопшто има регулација во однос на онлајн просторите, Лахтов смета оти таа треба да биде насочена кон самите технолошки компании на чии платформи делуваат троловите, а не кон индивидуалните тролови, бидејќи таквите регулации лесно може да ги прекршат правата на слободата на изразување.

„Во овој свет имаме ситуација каде што како никогаш досега може да споделува информации и податоци без никаква контрола и без никаква регулатива. Никој, ниту Гугл ниту Мета, не открива како е направен нивниот алгоритам. Јас се залагам за правна регулатива, правна рамка, којашто ќе ги обврзни јавно да ги објават своите алгоритми – што води кон што, кои податоци се користат“, вели Лахтов.

Европската унија го изгласа Законот за дигитални услуги (DSA), кој бара повисоко ниво на транспарентност од големите онлајн платформи, како Мета, Гугл, Амазон и други, особено кога станува збор за политичко осетливи теми.

Во однос на САД, претседателот Џо Бајден во октомври 2023 година потпиша извршна наредба за користењето на технологијата која користи ВИ. Таа вклучува наредби за поголема транспарентност од компаниите во однос на податоците што се користат, заштита од дискриминација при користењето на овие алгоритми, како и соодветно обележување на содржините генерирани од ВИ.

Додека чекаме на соодветна правна регулатива во технолошкиот сектор, останува на секој од нас да внимава да не заглави во војни со коментари и да биде свесен какви сѐ тактики на манипулација користат политичките актери.

    

Најново

(ВИДЕО) Проф. д-р Нико Беќаровски: Најдобрите на медицина уште во 4-та година учат шведски, дански и германски. Кремот ни се одлева а Западот добива готов кадар

Sase Ivanovski

Претрес во Куманово, пронајдена дрога, приведен дилер

Sase Ivanovski

ФОТО НА ДЕНОТ: Не е Халкидики, Трпејца е!

Sase Ivanovski

ШОФЕР НА АВТОБУС СКОПЈЕ – ОХРИД ЦЕЛ ПАТ СИ КУЦА НА МОБИЛЕН И ПЦУЕ ПО ПАТНИЦИТЕ

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ИНТЕРЕСЕН МОМЕНТ ОД ДЕНЕШНАТА СЕДНИЦА ЗА ИЗБОР НА НОВА ВЛАДА: Ковачевски му покажа смешна фотка на Гаши, овој се згази од смеење

Sase Ivanovski

Османи на средба на министрите за надворешни работи на Западен Балкан и Пријатели на Западен Балкан во Виена   “Квалификувано мнозинство и постепена интеграција за европеизација на Западен Балкан”

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) АПАСИЕВ ШОУ: Зошто мене како пратеник треба да ми е битно што Мицковски објавил труд за триење при вибрации и трикција на барабан сопирачки?

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ВМРО-ДПМНЕ молчи за зголемување на платите,  што ќе се случи со просечната плата од 41.085 денари?

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) Апасиев распали во Собрание: Го из*упивте народот, вие сте плагијатори и елита а не реформатори!

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ЈАУЛЕСКИ ЈА НАРЕЧЕ ПЕТРОВСКА НЕСУДЕНА РАПЕРКА

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ПЕТРОВСКА ДО БЕНДЕВСКА: КОГА ТРЕБАШЕ ДА СТАНЕШ ДИРЕКТОРКА НЕ МОЖЕВМЕ ВО СДСМ ДА КРЕНЕМЕ ГЛАВА ОД ТВОИТЕ ПОРАКИ И ПОВИЦИ, КОГА НЕ ТЕ СТАВИВМЕ НА ПРАТЕНИЧКА ЛИСТА ПРЕМИНА ВО ЗНАМ

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) Хеликоптер на МВР со исфрлени над 25 тони вода го стави под контрола пожарот во кичевско

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) БЕНДЕВСКА И СЕ ЗАКАНИ НА СЛАВЈАНКА ДА НЕ ПРЕТАЛА ОТИ ЌЕ ПОТОНЕЛА ВО КАЛ

Sase Ivanovski

Координаторот на пратеничката група на Движењето ЗНАМ Бобан Карапејовски: Во името на пратеничката група на ДвижењетоЗНАМ, сакам да истакнам дека ние ќе ја поддржиме Владата и искрено веруваме во остварувањето на сите програмски и стратегиски начела

Sase Ivanovski

Милошоски: СДСМ кои го потпишаа Преспанскиот договор периодов координирано напаѓаат заедно со грчката страна

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ПРАТЕНИКОТ САЛИ МУРАТ ПОБАРА ДА СЕ ЗБОРУВА И НА ТУРСКИ ВО СОБРАНИЕТО: Тоа беше дозволено од 1946-та до 1990-та

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ПЕТРОВСКА: Лицемерие за стратешките интереси на земјата е кандидат за министер да биде следбеник на режимот на Путин

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ТРАЈЧУЛОВСКИ: Во програмата на Владата има само продолжување на проектите на СДСМ во делот на инфраструктурата

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ПРАТЕНИКОТ НА ВМРО ДПМНЕ БОЈАН СТОЈАНОВСКИ ГО НАРЕЧЕ ВЕНКО ФИЛИПЧЕ ДОКТОР МЕНГЕЛЕ

Sase Ivanovski

Даниел Стојчевски пратеник од Движењето ЗНАМ-За наша Македонија до Оливер Спасовски: Човекот кој што свесно го блокираше Куманово поради лична суета и политички пресметки, да има доблест, да го послуша гласот на граѓаните и да се повлече од политиката

Sase Ivanovski

Тошковски му беше десна рака на „Миле ми текна“, Муцунски е полош градоначалник и од Марин – Апасиев со критики за предложените министри

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) МИЛЕ ТАЛЕСКИ: Прво нешто што направивте како нова власт ја задолживте државата за една милијарда евра, многу лош старт

Sase Ivanovski

МАКЕДОНИЈА Е ПРЕД НОВ ПОЧЕТОК Следува целосна трансформација, ресетирање на системот и владеење на правото, вели Ковачки

Sase Ivanovski

Сајкоски: Програмата на Владата е реална и остварлива, Македонија конечно ќе зачекори напред

Sase Ivanovski

Таравари во понеделник ќе ги разреши економските директори на клиниките

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) СПОРТСКИОТ НОВИНАР МИЈАЛЧЕ ДУРГУТОВ ИЗВЕСТУВА ОД ЕВРОПСКОТО ПРВЕНСТВО ВО ГЕРМАНИЈА

Sase Ivanovski

Филипче: Нема да има привилегирани поединци на сметка на запоставување на мнозинството

Sase Ivanovski

УЖАС ВО ПРИЛЕП: Куче скитник нападнало жена – до смрт го изгризало кучето миленик

Sase Ivanovski

Уште гори кај кичевско Цер

Sase Ivanovski

На Мицкоски не му требаат 100 дена меден месец – одговорност за секој криминал и инвестиции

Sase Ivanovski

Организаторите на парадата на гордоста со препораки до посетителите

Sase Ivanovski

Македонец спаси французин кој се давел во морето на една од плажите на островот Крф

Sase Ivanovski

Ковачевски малтене го земаа за рака и го седнаа, вели Деспотовски

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) ВО КИНА ЗА ВОЗАЧКА СЕ ПОЛАГА ВИРТУЕЛНО

Sase Ivanovski

Деспотовски: Покренавме бран на промени во СДСМ, ја враќаме моќта кај луѓето

Sase Ivanovski

ВМРО-ДПМНЕ ги излажа граѓаните дека прва одлука ќе биде промена на Преспанскиот договор, вели пратеникот Талески

Sase Ivanovski

Апасиев: Требало да пишете Република Северина Македонија оти го издупивте народот

Sase Ivanovski

АЈМО НАРОДЕ, ШТОМ СЕ ВРАТИТЕ ОД ГРЧКА

Sase Ivanovski

Од утре попладне пороен дожд и грмежи

Sase Ivanovski

Грчките медиуми пишуваат за нова провокација: Мицкоски трипати ја нарече неговата земја „Македонија“

Sase Ivanovski

СКАНДАЛОЗНО: КЕЛНЕР ВО ПРИЛЕПСКИОТ РЕСТОРАН ОНИКС ГО ИЗБРКАЛ НОВИНАРОТ САБРИОСКИ КОЈ Е РОМ СРЕДЕ БЕЛ ДЕН ЗАТОА ШТО НЕМАЛ РЕЗЕРВАЦИЈА?!

Sase Ivanovski

ДИЗАЈНОТ НА СТЕЛТ БОМБАРДЕРОТ НА САД Б2 Е ПОЗАЈМЕН ОД МАЈКАТА ПРИРОДА

Sase Ivanovski

Мораме да расчистиме со носење одлуки во одбрано друштво, без членството, вели Петровска

Sase Ivanovski

ТЕТОВАЖА НА ДЕНОТ

Sase Ivanovski

И денеска пекол – температури до 40 степени

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) НЕВЕРОЈАТНО: ТРАМП ГО ОБВИНИ НАТО И ЗЕЛЕНСКИ ЗА ВОЈНАТА ВО УКРАИНА, РУСИЈА МОРАЛА ДА НАПАДНЕ?!?!

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) САХАРСКИОТ ПЕСОК СТИГНА ДУРИ ГО СКАНДИНАВИЈА

Sase Ivanovski

Денеска е Задушница, утре Педесетница (Духовден)

Sase Ivanovski

ДАНИЕЛА НИКОЛОВА ОД СДСМ: Предложените имиња за Владата се стари кадри на Груевски и луѓе како Муцунски кои не направиле ништо како градоначалници

Sase Ivanovski

За Спасовски програмата на новата власт е манипулативна- во неа нема ниту укинување на Преспанскиот, договорот со Бугарија и менување на преговарачката рамка

Sase Ivanovski

СОПРУГ СИ ЈА УБИЛ СОПРУГАТА ВО ВОЖДОВАЦ, БЕЛГРАД

Sase Ivanovski

Унгарските медиуми: Заемот од милијарда кон Македонија е историски најголем кој Унгарија некогаш некому го дала

Sase Ivanovski

МНР: Македонката која загина во Грција имала 29 години, а тешко се повредени уште две 24-годишни девојчиња

Sase Ivanovski

ФОКУС: Влада со 24 члена – Македонија како африканските земји и како Србија на Вучиќ!

Sase Ivanovski

Во новата Влада ќе има 20 мажи и три жени, просечната возраст 47 години

Sase Ivanovski

Мицкоски: Доаѓа времето кога татковината треба да направи повеќе за граѓаните, прва инвестиција во вторник

Sase Ivanovski

Петровска: Зад мене не стои ниту еден поранешен претседател на СДСМ и тоа е мојата предност

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) КАКО ИЗГЛЕДАЛА ЕВРОПА ПРЕД 100 ГОДИНИ: Барселона, Лондон, Милано, Амстердам, Парис…

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) МИЦКОВСКИ: НА КОЈ НЕ МУ СЕ РАБОТИ, НЕКА СЕ ОТКАЖЕ НА ВРЕМЕ ОД ФУНКЦИЈАТА

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) МИЦКОВСКИ ВО СВОЕТО ПРЕМИЕРСКО ЕКСПОЗЕ: Од она што го дознаваме за состојбите во државата, ситуацијата е рамна на клиничка смрт

Sase Ivanovski

Мицкоски во своето експозе ја нарече државата Македонија, вети дека ќе продолжи поддршката на Украина: Да ја обновиме довербата во институциите и да ја направиме Македонија место на просперитет, правда и надеж за сите

Sase Ivanovski

Пентагон: Употребата на оружје на Украина од САД не е ограничена само на Харков

Sase Ivanovski

Фронтот ќе го брани балансерот со писма до ЕУ и САД

Sase Ivanovski

Грчкото МНР со поддршка и солидарност за Кипар по заканите од Хезболах

Sase Ivanovski

Нови детали за трагедијата во Обровац во која загина дете при експлозија

Sase Ivanovski

Најголема нарачка за муниција за Украина доби германската компанија Рајнметал

Sase Ivanovski

КАДЕ СЕ ПАРИТЕ: БЕЗ ДОБРО СМЕТКОВОДСТВО, НЕМА ДОБРО ДА СЕ ПОЛНИ ДРЖАВНАТА КАСА СО ДАНОЦИ

Sase Ivanovski

(Видео) Деветгодишно момче загина во Бразил во несреќа на тренинг за мото трка

Sase Ivanovski

Нивото на образование на родителите во Германија има големо влијание врз децата

Sase Ivanovski

Аналитичари: По гафот на претседателката, Мицкоски смисли излезна стратегија за името

Sase Ivanovski

Архивата на „Охридско лето“ за првпат предадена во Охридскиот архив

Sase Ivanovski

Директорот на црногорската полиција: Бомбашкиот напад во Цетиње е црвена линија

Sase Ivanovski

(ФОТО) Тревис Скот заврши зад решетки: Раперот предизвикал неред под дејство на алкохол

Sase Ivanovski

Путин од Виетнам: Прашањата со санкциите од трети земји може да се решат

Sase Ivanovski

Подарокот на Путин за Ким голем удар за Западот: Сателитска технологија која им овозможува на неговите проектили да гаѓаат американски бази

Sase Ivanovski

Гутереш повика на нов пристап кон мирот и безбедноста во дигиталниот свет

Sase Ivanovski

Во голем руски напад е оштетена украинска термоцентрала

Sase Ivanovski

ГО ЧУВАШЕ ЧОВЕКОТ ШТО ЈА ПОЧНА КРВАВАТА ВОЈНА МЕЃУ ДВАТА КЛАНА Кој е Драган Рогановиќ, првата жртва на експлозијата во Цетиње?

Sase Ivanovski

(ВИДЕО) СП. поткаст: Штетните трендови на социјалните мрежи

Sase Ivanovski

Канцеларијата за човекови права на ОН нотираше 6 израелски напади врз Газа како можни злосторства против човештвото

Sase Ivanovski
Вчитувам....